Μελωδική αναδρομή

  • Οπερέτα – αφιέρωμα στον κορυφαίο συνθέτη του μουσικού θεάτρου την εποχή του Μεσοπολέμου Γιάννη Κωνσταντινίδη (Κώστα Γιαννίδη) από τη Λυρική Σκηνή

Μια μελωδική αναδρομή στη ζωή και το έργο του δημοφιλούς συνθέτη Γιάννη Κωνσταντινίδη, που με το όνομα Κώστας Γιαννίδης (αναγραμματισμός του πραγματικού ονόματός του) σφράγισε το ελληνικό μουσικό θέατρο από το 1930 έως το 1960, αποτελεί η παράσταση με τίτλο «Το μικρόβιο του έρωτα», που ανεβάζει η Εθνική Λυρική Σκηνή στο Θέατρο «Ακροπόλ» (Ιπποκράτους 9-11, 210.3643.700). Ενα εξαιρετικό μουσικοθεατρικό αφιέρωμα, με τη μορφή της οπερέτας, στον κορυφαίο συνθέτη του μουσικού θεάτρου την εποχή του Μεσοπολέμου, και στις κοσμαγάπητες επιτυχίες του, που θα παρουσιάζεται έως τις 28 του Μάρτη, καθημερινά εκτός Δευτέρας και Τρίτης.Βασικό άξονα της παράστασης αποτελεί η οπερέτα του συνθέτη «Το μικρόβιο του έρωτα», έργο με έντονα στοιχεία τζαζ, που πρωτοανέβηκε στο Βερολίνο το 1927 (την περίοδο που μαζί με τον Νίκο Σκαλκώτα ήταν μαθητές του Κουρτ Βάιλ) και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Παράλληλα, η παράσταση παρακολουθεί την πορεία του συνθέτη από το κοσμοπολίτικο μουσικό περιβάλλον της Σμύρνης στη μουσική πρωτοπορία και στα καμπαρέ του Βερολίνου, για να καταλήξει στα μουσικά θέατρα της Αθήνας, όπου ο Γιαννίδης έγραψε τα υπέροχα τραγούδια του, που έγιναν μεγάλες επιτυχίες με τις φωνές της Σοφίας Βέμπο, της Δανάης και του Νίκου Γούναρη.

Την ιστορική, μουσική έρευνα, το κείμενο και τη διασκευή των κειμένων υπογράφει ο μουσικολόγος Λάμπρος Λιάβας, μελετητής του έργου του συνθέτη και κάτοχος του πολύτιμου αρχείου του, απ’ όπου αντλήθηκε σημαντικό μέρος της μουσικής. Τη μουσική επεξεργασία και την ενορχήστρωση έκανε ο Βασίλης Τενίδης, ενώ την απόδοση των γερμανικών στίχων της οπερέτας ο Γιάννης Ξανθούλης. Την ορχήστρα του Θεάτρου «Ακροπόλ» διευθύνουν, εκ περιτροπής, οι αρχιμουσικοί Χρύσανθος Αλισάφης, Παύλος Σεργίου, Γιώργος Αραβίδης. Η σκηνοθεσία είναι της Σοφίας Σπυράτου (υπογράφει και τη χορογραφία) και του Λάμπρου Λιάβα, ενώ τα σκηνικά – κοστούμια του Γιάννη Μετζικώφ. Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ. Διεύθυνση Χορωδίας: Κώστας Δρακάκης.

Στο ρόλο του Κωνσταντινίδη / Γιαννίδη εμφανίζονται οι Γιώργος Κέντρος και Νίκος Αρβανίτης. Τους υπόλοιπους ρόλους ερμηνεύουν οι: Αγγελος Παπαδημητρίου, Κώστας Ζαχαράκης, Νίνα Λοτσάρη, Ευδοκία Χατζηιωάννου, Δέσποινα Σκαρλάτου, Νίκος Στεφάνου, Δημήτρης Σιγαλός, Κωνσταντίνος Κληρονόμος, Ιωάννα Φόρτη, Ελένη Δάβου, Χάρης Ανδριανός, Μιχάλης Κατσούλης, Ελπινίκη Ζερβού, Μυρτώ Μποκολίνη, Ζαφείρης Κουτελιέρης, Κωνσταντίνος Ραφαηλίδης, Αλεξάνδρα Ματθαιουδάκη, Ζηνοβία Πουλή, Γιώργος Σώχος, Τάσος Λαζάρου.Στην αξιόλογη αυτή παράσταση, που μεταφέρει την ατμόσφαιρα της εποχής, δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους τραγουδιστές, ηθοποιοί, η ορχήστρα, η χορωδία και το μπαλέτο του Θεάτρου «Ακροπόλ» και όλοι οι άλλοι συντελεστές. Υπέροχα τραγούδια και μουσικές, χορευτικά, χιουμοριστικά νούμερα, λυρικά ντουέτα συνθέτουν ένα θέαμα – ακρόαμα το οποίο αποδεικνύει ότι η ελληνική οπερέτα παραμένει ένα είδος που μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ψυχαγωγία και να εισπράττει τις θερμές εκδηλώσεις του κοινού. Μάλλον πρόκειται για την καλύτερη παράσταση οπερέτας που ανέβασε η Λυρική – τουλάχιστον τα τελευταία χρόνια. Και αυτό έχει σχέση όχι μόνο με την επιλογή του έργου, αλλά, κυρίως, κατά τη γνώμη μας, με το ότι η παράσταση βασίζεται σε ένα καλλιτεχνικό δυναμικό, το οποίο στον πυρήνα του έχει αποκτήσει μια σημαντική εμπειρία στο συγκεκριμένο είδος της οπερέτας κατά τη διάρκεια των περίπου δέκα τελευταίων χρόνων, που λειτουργεί η «Νέα Σκηνή» της Λυρικής (η μοναδική σκηνή οπερέτας στη χώρα μας), στο Θέατρο «Ακροπόλ».

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό το έμπειρο δυναμικό (ορχήστρα, χορωδία, μπαλέτο, ηθοποιοί, τραγουδιστές), που εδώ και χρόνια αποδεικνύει την καλλιτεχνική του αξία στη σκηνή, τελεί υπό καθεστώς εργασιακής ομηρίας καθώς υποχρεώνεται να υπογράφει συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Φέτος, μάλιστα, λόγω των εκλογών και της καθυστέρησης στην έναρξη των παραστάσεων, οι συμβάσεις έχουν μικρότερη διάρκεια από τα προηγούμενα χρόνια – μόλις πέντε μηνών. Οσον αφορά στις οικονομικές απολαβές τους, είναι χαρακτηριστικό ότι ο μισθός, π.χ., ενός χορωδού με επτά ή και δέκα χρόνια δουλειάς στο ίδιο θέατρο ανέρχεται στα 740 ευρώ!

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι στα τέλη του ερχόμενου Μάη λήγει η πεντάχρονης διάρκειας σύμβαση της ΕΛΣ με τον θεατρικό επιχειρηματία για τη μίσθωση του «Ακροπόλ» και είναι ευνόητο ότι για να συνεχίσει να λειτουργεί η «Νέα Σκηνή» για τις παραστάσεις οπερέτας και παιδικής όπερας απαιτείται η ανανέωση της σύμβασης. Η λήξη της προκαλεί εύλογη ανησυχία στο καλλιτεχνικό δυναμικό για το τι μέλλει γενέσθαι. Νωπός είναι ακόμη ο απόηχος της πρόθεσης του απερχόμενου προέδρου του ΔΣ της ΕΛΣ, μεγαλοβιομήχανου Οδυσσέα Κυριακόπουλου, να κλείσει τη σκηνή της οπερέτας και γενικότερα να συρρικνώσει τη Λυρική, κάτι που βρήκε τη μαχητική αντίδραση των εργαζομένων της Λυρικής. Με πορεία διαμαρτυρίας στο ΥΠΠΟ, τον περσινό Μάρτη ανέφεραν πως η «Νέα Σκηνή» της ΕΛΣ είναι το μοναδικό θέατρο στην Ελλάδα που παρουσιάζει ελληνική οπερέτα, με μεγάλη επιτυχία, τονίζοντας μάλιστα πως το 50% των εσόδων της ΕΛΣ οφείλεται στο «Ακροπόλ» (οπερέτα και παιδικό). Υπενθυμίζουμε, επίσης, ότι τότε το ΚΚΕ, με Επίκαιρη Ερώτησή του προς τον υπουργό Πολιτισμού ρωτούσε «ποια άμεσα και συγκεκριμένα μέτρα θα πάρει για τη διασφάλιση της λειτουργίας, την αναβάθμιση και την ανάπτυξη της ελληνικής οπερέτας και συνολικά της Εθνικής Λυρικής Σκηνής». Η σημερινή ηγεσία του ΥΠΠΟ καλείται να πάρει θέση…

  • Ρουμπίνη ΣΟΥΛΗ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 10 Γενάρη 2010

Ο Δαρβίνος έχει τη δική του electro opera

  • ΟΙ HOTEL PRO FORMA ΦΕΡΝΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΙΑ ΤΟ «TOMORROW, ΙΝ Α YEAR»

Μια όπερα για τον Δαρβίνο; Για την ακρίβεια, για τη θεωρία του δαρβινισμού; Δεν είναι ανέκδοτο. Αν και δεν πρόκειται ακριβώς για μια τυπική, μια κλασική όπερα. Αλλά για μια electro όπερα, από μία ομάδα που ήδη αρκετοί θεωρούν τους απόλυτους διαδόχους του Ρόμπερτ Γουίλσον. Οι Δανοί «Hotel Pro Forma» και το «δαρβινικό» υπερθέαμα για την εξέλιξη των ειδών «Tomorrow, in a year», απόψε και αύριο, θα βρίσκονται στο «Παλλάς».

«Καταγόμαστε από τον Ρόμπερτ Γουίλσον, το είδος θεάτρου που αφορά τις φόρμες και τις αφηρημένες εισηγήσεις», λέει ο Ραλφ Ρίχαρντ Στρέμπεχ

«Καταγόμαστε από τον Ρόμπερτ Γουίλσον, το είδος θεάτρου που αφορά τις φόρμες και τις αφηρημένες εισηγήσεις», λέει ο Ραλφ Ρίχαρντ Στρέμπεχ

Μετά τις sold out εμφανίσεις τους στη Γενεύη και στη Δρέσδη συστήνονται στο ελληνικό κοινό με μια δουλειά-πρόκληση, που αναμειγνύει την αρχιτεκτονική με τη μουσική και τον χορό με τις εικαστικές τέχνες. Ωστόσο το «DNA» του «Tomorrow, in a year» «είναι η όπερα», επιμένουν οι δημιουργοί του και «εγκέφαλοι» των «Hotel Pro Forma» Ραλφ Ρίχαρντ Στρέμπεχ και Κίρστεν Ντέλχολμ.

Στην τελευταία φορμαλιστική υπερπαραγωγή τους συνεργάστηκαν με το σουηδικό μουσικό συγκρότημα «The Knife» και τη Γιαπωνέζα χορογράφο Χιροάκι Ουμέντα. Και μόνον η ταυτότητα των ερμηνευτών, που ως αφηγητές της παράστασης μας μιλούν για τον Δαρβίνο παρατηρώντας τον χρόνο και τη φύση, είναι ενδεικτική της γκάμας που καλύπτει σε όλα τα επίπεδα η σκηνική πρόταση των «Hotel Pro Forma». Είναι τραγουδιστές της ποπ μουσικής, της κλασικής όπερας και των παραστατικών τεχνών. Αναλόγως, και ο χορός «καλύπτει» με μια …δρασκελιά την ορχηστική τέχνη από το κλασικό μπαλέτο ώς τον σύγχρονο χορό.

Για τη δραματουργία του σκηνικού τους σύμπαντος οι σκηνοθέτες Ραλφ Ρίχαρντ Στρέμπεχ και Κίρστεν Ντέλχολμ δεν κρύβουν πως βασίστηκαν σχεδόν «κατά γράμμα» στις σκέψεις, στις εμπειρίες και στην αλληλογραφία του Δαρβίνου. Εστιάζοντας, πάντως, στο magnum opus του, την «Καταγωγή των Ειδών». Μην το λησμονούμε. Φέτος συμπληρώθηκαν 150 χρόνια από τη χρονιά που ο «πατέρας» της θεωρίας της εξέλιξης εξέδωσε το βιβλίο που άλλαξε τις αντιλήψεις για τη ζωή ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Οι προθέσεις και η φιλοσοφία των «Hotel Pro Forma», στους οποίους ο 36χρονος Στρέμπεχ προσχώρησε το ’85, είναι σαφείς και συνεπείς. «Συνδυάζουμε στη σκηνή όσο το δυνατόν περισσότερα γνωστικά πεδία», τονίζουν. Και «βουτούν» άφοβα στην επιστήμη, στην αρχιτεκτονική, στη λογοτεχνία και στην τέχνη συνδυάζοντάς τες ελεύθερα. Πώς τα καταφέρνουν; Μια μικρή ιδέα μας έδωσε στην τηλεφωνική συνομιλία μας ο πολυσχιδής Στρέμπεχ.

  • Ο προσδιορισμός που δίνετε στην παράστασή σας -«Α Darwin electro opera»- δεν είναι εξαιρετικά προβοκατόρικος;

«Τι θα έπρεπε να πούμε; «Μια δαρβινική όπερα»; Τότε ο κόσμος θα περίμενε να δει ένα μιούζικαλ ή ένα μουσικοχορευτικό θέαμα με κοστούμια εποχής».

  • Αλήθεια, γιατί ο Δαρβίνος;

«Ο Δαρβίνος υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους επαναστάτες της ανθρώπινης ιστορίας. Υπήρξε ευφυής και εξαιρετικά ανοιχτόμυαλος. Σκεφτόταν με έναν τρόπο σαν καλλιτέχνης. Εκανε σύνθετες αναλύσεις του κόσμου και μετά προέβαινε σε μια αναλυτική σύνθεση του κόσμου. Κάπως έτσι δεν λειτουργούν και οι τέχνες;».

  • Ετσι συνδέετε την επιστήμη με την τέχνη;

«Ναι. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν αναγνωρίζω και τις διαφορές. Ο καλλιτέχνης μπορεί να συζητήσει για τα πάντα. Η επιστήμη θέλει να κατανοήσει την πραγματικότητα και να δείξει πώς συντίθεται ο κόσμος. Είναι ένα είδος φιλοσοφίας. Η επιστήμη και η τέχνη είναι οι πιο συγκεκριμένοι και παθιασμένοι τρόποι για να μιλήσεις για τη ζωή».

  • Στην παράστασή σας για τον Δαρβίνο υπάρχει δραματουργία, αφηγείστε ένα στόρι;

«Υπάρχει ιστορία. Ολοι μας είμαστε ένα είδος ζώου που επιθυμεί να έχει μια οικογένεια, την αγάπη των άλλων και μία καριέρα. Και ανεξαιρέτως όλοι καταλήγουμε πεθαίνοντας. Αυτή είναι η ιστορία που αφηγούμαστε στο «Tomorrow, in a year»».

  • Συνδυάζετε την ιστορία της ανθρωπότητας με τη βιογραφία του Δαρβίνου;

«Ναι. Μένοντας σε 4 κομβικά σημεία της βιογραφίας του: τα ταξίδια του με το πλοίο Beagle, τον θάνατο της κόρης του, την έκδοση της «Καταγωγής των Ειδών» και την τελική απόσυρσή του από την κοινωνία».

  • Η παράστασή σας είναι ταυτόχρονα κι ένα «μάθημα» για τον δαρβινισμό;

«Οχι. Ηταν όμως ένας καλός τρόπος να κάνεις κάποιους ανθρώπους να νιώσουν την αλήθεια όσων διατύπωσε ο Δαρβίνος. Οταν ξεκίνησα το project, βρισκόμουν σε μεγάλη σύγχυση. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι ονειρευόταν ο Δαρβίνος. Και ξαφνικά συνέλαβα τη λύση: οπτικοποίησα όσα αναζητούσα. Οπτικοποίησα τις αισθήσεις!».

  • Η μουσική σας ηχογραφήθηκε στη φύση. Στον Αμαζόνιο κ.α. Υπήρχε λόγος;

«Η μουσική είναι ατόφια δείγματα της πραγματικότητας, η καταγραφή συγκεκριμένων ήχων της. Δείγματα της πραγματικότητας είναι και οι εικόνες μας, τα βίντεο για το σπίτι του Δαρβίνου και το εργαστήριό του. Ο τρόπος που συντέθηκε η μουσική μας ήταν ενορατικός».

  • Ο τίτλος της παράστασης «Tomorrow, in a year» τι σημαίνει;

«Ο χρόνος μπορεί να είναι πολύ γρήγορος και ταυτόχρονα πολύ αργός. Κάτι που συμβαίνει σε δευτερόλεπτα μπορεί να φέρει τις αλλαγές ενός εκατομμυρίου χρόνων».

  • Οι «Hotel Pro Forma» είναι η πρώτη ομάδα που δοκίμασε αυτό τον πλουραλισμό, τη σύνθεση τόσων πολλών τεχνών, πεδίων και «κόσμων»;

«Σίγουρα είναι οι πρώτοι που το έκαναν συστηματικά. Είναι ωραίο να εφευρίσκουμε νέες φόρμες τέχνης, που αξιοποιούν όλες τις γνώσεις μας για το θέατρο, τα βίντεο και τη μουσική. Πάντα ο συνδυασμός των τεχνών σε κάνει να συλλαμβάνεις τον κόσμο καλύτερα».

  • Το γεγονός ότι αναμειγνύετε τόσες τέχνες δεν εγκυμονεί τον κίνδυνο να χαθεί το κέντρο, η σκηνική ισορροπία;

«Δεν θεωρώ ότι ο «πυρήνας» είναι σημαντικός σε μια δουλειά. Ο χώρος είναι σημαντικότερος. Αν έχεις ένα κέντρο, δεν μπορείς να κινηθείς ελεύθερα. Οπότε το κέντρο μας είναι ο χώρος. Μας δίνει αποκλειστικά ελευθερία».

  • Υπάρχει συγκεκριμένη τέχνη από το πανόραμα όσων αναμειγνύετε που έχει μια σχετική… προτεραιότητα, ένα μικρό προβάδισμα;

«Η αρχιτεκτονική. Δηλαδή, ο χώρος όπως οργανώνεται σε σχέση με το χρόνο. Σε όλες τις δουλειές μας επιδιώκω να υπάρχει η αίσθηση της ροής του χρόνου».

  • Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2010

Σύμπραξη για την «Ατυς». 8 – 9/1 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Ο Σεμπαστιάν Μοντί (Ατυς)  και η Στερέν Μπουλμπίν ως Σαγγαρίδα σε μια σκηνή από τη λυρική τραγωδία «Ατυς».

Με τη λυρική τραγωδία «Ατυς» του Ζαν Μπατίστ Λουλί υποδέχεται το 2010 η Μικρή Όπερα του Κόσμου, που θα συμπράξει με το μουσικό σύνολο «Αλμαζίς» στις 8 και 9 Ιανουαρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη).

Ο σκηνοθέτης της παράστασης, Βασίλης Αναστασίου τονίζει: «Στην όπερα «Ατυς» η μουσική και ο λόγος γίνονται ένα. Βρίσκονται μεταξύ τους σε τέλεια ισορροπία.

Άλλωστε, η όπερα στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο παρά αναβίωση του αρχαίου ελληνικού δράματος. Και ο «Άτυς» -ένα παιχνίδι έρωτα και δύναμης- ουσιαστικά αναβιώνει συμβολικά το μύθο του Άδωνη και της Αφροδίτης».

Ο Ζαν Μπατίστ Λουλί (1632-1687) -αρχιτέκτονας του γαλλικού μπαρόκ- έγραψε το έργο αυτό στην πιο ώριμη περίοδο της έμπνευσής του, ύστερα από επιτυχημένες συνεργασίες με τον Μολιέρο και άλλους διάσημους συγγραφείς της εποχής του, έχοντας την εύνοια του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ’.

Ο δημοφιλής Λουλί, επιμένοντας σε μια νέα προσέγγιση θεατρικών και μουσικών έργων, θεμελίωσε το συνδυασμό της γαλλικής λογοτεχνίας με τη μουσική και το χορό, καταθέτοντας έργα με λογοτεχνική δομή και δραματική εξέλιξη.

Σ’ αυτή τη φιλοσοφία κινείται και ο «Άτυς», η λυρική όπερα όπου ο ομώνυμος ήρωας, ημίθεος της Φρυγίας, είναι ερωτευμένος με την όμορφη Σαγγαρίδα, η οποία όμως πρόκειται να παντρευτεί με τον Σειληνό, το βασιλιά της Φρυγίας.

Η θεά Κυβέλη που είναι ερωτευμένη με τον Άτυ, του κάνει μάγια ωθώντας τον να σκοτώσει την αγαπημένη του. Mόλις εκείνος συνειδητοποιεί τι έκανε, θέλει να αυτοκτονήσει, αλλά η Κυβέλη τον μεταμορφώνει σε πεύκο, θρηνώντας και αυτή με τη σειρά της για την αγάπη που έχασε.

H μουσική διεύθυνση είναι του Ιάκωβου Παππά, η χορογραφία του Φάνη Καφούσια, οι φωτισμοί του Βασίλη Καραργύρη και το video art του Ηλία Χατζηχριστοδούλου. Άτυς: Βαγγέλης Αγγελάκης, Σεμπαστιάν Μοντί: Αντώνης Σιγάλας, Σαγγαρίδα: Στερέν Μπουλμπίν, Ρέα Βουδούρη.

Στις 12 Ιανουαρίου, η λυρική τραγωδία θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Βόλου.

Η αθηναϊκή οπερέτα ξαναζεί

  • «Το μικρόβιο του έρωτα» του Κ. Γιαννίδη ανεβαίνει από την ΕΛΣ στο «Ακροπόλ»

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ. Το θέατρο «Ακροπόλ» έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια στην αθηναϊκή σκηνή, όπου αναβιώνει η μεγάλη παράδοση της οπερέτας. Και αν κρίνει κανείς από την ανταπόκριση του κοινού, η αθηναϊκή οπερέτα γνωρίζει απήχηση.

Σε όσους το όνομα του συνθέτη Κώστα Γιαννίδη (Γιάννη Κωνσταντινίδη) λέει κάτι ή πολλά, η φετινή παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (στην οποία ανήκει η σκηνή του «Ακροπόλ» της οδού Ιπποκράτους) έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Βασίζεται στην οπερέτα του Κώστα Γιαννίδη «Το μικρόβιο του έρωτα» (από την οποία δανείζεται τον τίτλο της η παραγωγή της ΕΛΣ), έργο με έντονα στοιχεία τζαζ, που ανέβηκε στο Βερολίνο το 1927 (την περίοδο που ο Κώστας Γιαννίδης μαζί με τον Νίκο Σκαλκώτα ήταν μαθητές του Κουρτ Βάιλ). Η παράσταση δένει την οπερέτα αυτή με τα αγαπημένα και πολύ γνωστά τραγούδια του συνθέτη από την κοσμοπολίτικη Σμύρνη ώς τα μουσικά θέατρα της Αθήνας, όπου ο Γιαννίδης έγραψε τις υπέροχες συνθέσεις του που έκαναν μεγάλη επιτυχία η Σοφία Βέμπο, η Δανάη και ο Νίκος Γούναρης.

Την ιστορική, μουσική έρευνα, το κείμενο και τη διασκευή των κειμένων ανέλαβε ο Λάμπρος Λιάβας. Η μουσική επεξεργασία και ενορχήστρωση είναι του Βασίλη Τενίδη. Η απόδοση των γερμανικών στίχων είναι του Γιάννη Ξανθούλη. Οι χορογραφίες είναι της Σοφίας Σπυράτου που συνυπογράφει τη σκηνοθεσία μαζί με τον Λάμπρο Λιάβα. Σκηνικά-κοστούμια Γιάννης Μετζικώφ. Την ορχήστρα διευθύνουν οι Χρύσανθος Αλισάφης, Παύλος Σεργίου και Γιώργος Αραβίδης. Σπουδαίο όλο το καστ των ερμηνευτών. Εισιτήρια από 33 ώς 18 ευρώ.

Ο Δαρβίνος στην Οπερα

«Πάντα ξεκινάμε με τη μουσική, δημιουργώντας το ηχητικό περιβάλλον ενός κομματιού. Υστερα δουλεύουμε πάνω στον ρυθμό και τη μελωδία και μετά γράφουμε τους στίχους», λένε οι δυο σουηδοί μουσικοί που αποτελούν τους Knife.

Την Παρασκευή και το Σάββατο, η πολυεθνική καλλιτεχνική κολεκτίβα Hotel Pro Forma θα παρουσιάσει στο «Παλλάς» την όπερα ηλεκτρονικής μουσικής «Tomorrow, In Α Year» που έγραψαν οι Knife. Ενα έργο βασισμένο στις μελέτες του Δαρβίνου που τον οδήγησαν στη συγγραφή της «Προέλευσης των Ειδών».

«Ο χρόνος καθορίζει τη ζωή μας, δίνει νόημα στην ύπαρξή μας και κυριαρχεί στον κόσμο. Γενιές όντων και το πέρασμα των αιώνων δημιουργούν τις νέες και εξαλείφουν τις παλιές υπάρξεις. Η φύση κάνει επιλογές, προκαλεί και τολμάει χωρίς κανέναν περιορισμό», σημειώνει ο σκηνοθέτης Ραλφ Ρίτσαρντ Στρόμπεχ, που μαζί με την Κίρστεν Ντέλχολμ σκηνοθετεί την παράσταση. Η Hotel Pro Forma, μια κολεκτίβα πρωτοποριακών καλλιτεχνών που εδρεύει στην Κοπεγχάγη, επέλεξε να φτιάξει μια όπερα για τον Δαρβίνο, καθώς το Νοέμβριο συμπληρώθηκαν 150 χρόνια από την έκδοση του σημαντικού του συγγράμματος «Η Προέλευση των Ειδών». «Υστερα απ’ από αυτό το έργο άλλαξε η άποψή μας για τον κόσμο» σημειώνουν οι ίδιοι. «Και το έργο χρησιμοποιεί τη μέθοδο του Δαρβίνου, για να παρατηρεί και να περιγράφει τον κόσμο».

Η κολεκτίβα δεν ήθελε μια απλή οπτικοακουστική περφόρμανς, αλλά μια όπερα με ηλεκτρονική μουσική που να αναδεικνύει την έννοια της εξέλιξης. Ετσι ανέθεσαν τη συγγραφή των συνθέσεων και του λιμπρέτου στους Knife, δηλαδή στα αδέλφια Κάριν Ντρέιχερ Αντερσον και Ολοφ Ντρέιχερ, που από το 1999 έχουν φτιάξει από μίνιμαλ τέκνο μέχρι σουρεαλιστικούς και σκοτεινούς ελεκτροπόπ δίσκους. Αυτοί οι δυο έγραψαν μια πειραματική όπερα για τρεις ερμηνευτές, όπου η ποπ συναντάει την κλασική όπερα και την τέχνη της περφόρμανς. Μια όπερα, όπως λένε οι ίδιοι, «για την αλλαγή, τη μεταμόρφωση και το τυχαίο της εξελικτικής διαδικασίας».

Παράλληλα, πάνω στη σκηνή και δίπλα στους ερμηνευτές, ο ιάπωνας χορογράφος Χιροάκι Ουμέντα παρουσιάζει μια χορογραφία από έξι χορευτές διαφόρων ηλικιών που ερμηνεύουν με τις κινήσεις τους την εξέλιξη των οργανισμών. «Η αντίληψη του Δαρβίνου για τη φύση και τον χρόνο είναι απλά η βάση της παράστασης» γράφουν οι συντελεστές της. «Δεν είναι μια όπερα για τον Δαρβίνο, αλλά μια παράσταση που αποκαλύπτει τη δική του φιλοσοφία».

  • ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ, Κυρ. Ελευθεροτυπία, Επτά, Κυριακή 3 Ιανουαρίου 2010

Αριάδνη με γαλλικό άρωμα

  • Γράφει ο Κυριάκος Π. Λουκάκος, Η ΑΥΓΗ: 03/01/2010

Στο διάστημα που μεσολάβησε ο προγραμματισμός της τρέχουσας περιόδου παρουσιάζει αβεβαιότητες και πάντως έχει ουσιωδώς συρρικνωθεί μετά και την ακύρωση της παραγωγής της όπερας του Βέρντι «Ένας χορός μεταμφιεσμένων» που επρόκειτο να αναβιώσει στην αίθουσα Τριάντη του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Έτσι η έναρξη της σεζόν ήλθε μόλις στα τέλη Νοεμβρίου με την όπερα του Ρίχαρντ Στράους «Αριάδνη στη Νάξο» σε συμπαραγωγή με το Θέατρο Carlo Felice της Γένουας και την Όπερα του Οβιέδο.

Το πρόβλημα της καλλιτεχνικής χρηματοδότησης και οι εξωφρενικές απαιτήσεις του -ιδιώτη- μαικήνα βρίσκονται συμπτωματικά στο θεματικό επίκεντρο της «Αριάδνης», της δεύτερης απόπειρας του Στράους στην κωμωδία, προορισμένης αρχικά να συντροφεύσει εκείνη του Μολιέρου «Ο αρχοντοχωριάτης» και εκτεταμένη αργότερα κατά έναν ωριαίο περίπου πρόλογο με πολλές τραγικωμικές καταστάσεις. Σύμπτωση; Μεσούντος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Στράους μεταναστεύει στον κόσμο της προεπαναστατικής Γαλλίας, μια κίνηση που θα επαναλάμβανε πολύ πιο συνειδητά και κατά τη διάρκεια του Β’ με το ακροτελεύτιο «Καπρίτσιο». Το γαλλικό υπόστρωμα της πλοκής υπηρετήθηκε ιδιωματικά από τη σκηνοθεσία του Philippe Arlaud που αξιοποίησε έξυπνα τη μικρών διαστάσεων σκηνή για την εναλλαγή προσκηνίου και παρασκηνίου της δράσης. Οι σημειολογικές πινελιές, όπως οι εντοιχισμένες πολυθρόνες και το κρεβάτι του έρωτα Βάκχου και Αριάδνης, λειτούργησαν χωρίς υπερφορτώσεις. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης μάλιστα επωμίσθηκε και τον ομιλούντα ρόλο του Μαγιορδόμου με ευπρόσδεκτη γαλλική απόχρωση προφοράς, αλλά χωρίς τα αναγκαία φωνητικά αποθέματα.

Την αριστοτεχνική και οικονομημένη ενορχήστρωση του Στράους υπηρέτησε με επάρκεια από το πόντιουμ ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ Giovanni Pacor, στηρίζοντας με ασφάλεια τους πολλούς λυρικούς ερμηνευτές που προβλέπει το έργο, πρωτίστως το ερωτικό ζευγάρι της «όπερας». Η προκατάληψή μας για τους εξ άπω ανατολής καλλιτέχνες, που -συνήθως- συνδυάζουν μια σχετικά ασφαλή τεχνική με έλλειμμα φωνητικής προσωπικότητας, διαψεύσθηκε θεαματικά από την Hui He: φωνή εύηχη, ομοιογενής, με στιβαρό όγκο και εξαιρετική γραμμή, η Κινέζα υψίφωνος ανακάλεσε στη μνήμη -τηρουμένων των αναλογιών χώρου- την εντυπωσιακή ηρωίδα μιας Jessye Norman. Η μεγάλη άρια «Es gibt ein Reich», αλλά και το τελικό ντουέτο θα μας μείνουν αλησμόνητα. Στο δεύτερο, όπου ο Στράους καταγράφει κατά την άποψή μας τη μοναδική μακρηγορία της όπερας, τη συντρόφευσε ο γνωστός και από το Φεστιβάλ Μπάυρώιτ τενόρος Gerhard Siegel που κινήθηκε εν πολλοίς με αξιοπρόσεκτη άνεση στην εξαιρετικά προβληματική τεσσιτούρα του ρόλου. Εν όψει παρόμοιας φωνητικής επίδοσης, η μειωμένη υποκριτική χημεία ανάμεσα στους 2 δεν απασχόλησε ιδιαίτερα σε μιαν όπερα που το «σοβαρό» μέρος της εμπεριέχει ως δομικό στοιχείο τη στατικότητα της opera seria. Περισσότερο συζητήσιμη αναδείχθηκε η ενδυματολογική έκθεση του Βάκχου από την παραγωγή, που τον κατέλειπε χωρίς ούτε τη συμβατική προστασία της περούκας της εποχής του Μολιέρου, έκθετο στη χλεύη ενός κειμένου που εκθειάζει συνεχώς τη μετεφηβική κλασική ομορφιά του…

Τα οικονομικά προβλήματα και η εν τω μεταξύ απομάκρυνση του Ηλία Τζεμπετονίδη από τη θέση του casting director σήμαναν την οριστική απώλεια της ελπίδας να απολαύσουμε τη σκανδαλιστική ευχέρεια της αρχικώς προβλεπόμενης για τον ρόλο της Τζερμπινέττα Ουγγαρέζας Elena Mosuc, που εκείνος είχε πρώτος μετακαλέσει στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης για τη «Λουτσία» του Ντονιτζέττι. Στην παράσταση της 25ης Νοεμβρίου 2009, που παρακολουθήσαμε, τον δεξιοτεχνικό άθλο επωμίσθηκε με μερική επιτυχία η Βασιλική Καραγιάννη, εντυπωσιακή στις ιλιγγιώδεις στρατοσφαιρικές εκδρομές της, αλλά λιγότερο εξοικειωμένη με τα μακρά μελωδικά τόξα της γραφής του Στράους σε λυρικότερες περιστάσεις, όπως στην ερωτική προσέγγιση με τον συνθέτη. Αλλά στην «Αριάδνη» θα επανέλθουμε και την επόμενη Κυριακή. Καλή χρονιά!…

<!–

Αριάδνη με γαλλικό άρωμα

–>

«Νυχτερίδα» για παιδιά

Οπερέτα είναι η φετινή πρόταση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για τα παιδιά, καθώς ήδη από την παραμονή των Χριστουγέννων, στο θέατρο «Ακροπόλ», παρουσιάζεται «Η Νυχτερίδα» (Ο χορός των παραμυθιών) του Γιόχαν Στράους υιού. Μια κεφάτη, μελωδική κωμωδία, πλημμυρισμένη από βιενέζικα βαλς, που θα παρουσιάζεται μέχρι τα τέλη Απριλίου, καθημερινά (11πμ), εκτός Σαββάτου και Δευτέρας. Τη διασκευή, το κείμενο πρόζας και τη σκηνοθεσία της παράστασης έχει αναλάβει η Κάρμεν Ρουγγέρη, που αναφέρει: «Ο Γιόχαν Στράους θεωρείται ο βασιλιάς του βαλς και η «Νυχτερίδα» βασίλισσα της οπερέτας. Ονειρευόμουν να ανεβάσω τη Νυχτερίδα, θέλοντας να γνωρίσω στα παιδιά αυτόν το μοναδικό συνθέτη. Για να μπορούμε να το παρουσιάσουμε στα παιδιά, οι συνεργάτες μου κι εγώ, κρατήσαμε τα πιο όμορφα μουσικά μέρη, διαλέξαμε τα μελωδικότερα τραγούδια και «διακοσμήσαμε» διαφορετικά αυτό το μουσικό αρχιτεκτόνημα. Στο πρώτο και στο τρίτο μέρος χρειάστηκαν περισσότερες «επεμβάσεις». Κρατήθηκαν όμως τα ονόματα και οι χαρακτήρες του πρωτότυπου. Το δεύτερο μέρος είναι όλο ένας χορός μεταμφιεσμένων. Τι πιο ωραίο, λοιπόν, από ένα χορό γεμάτο παραμυθένιους ήρωες…». Μουσική διεύθυνση: Δημήτρης Κατσίμπας, Γιώργος Αραβίδης.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.