Μπόρις Αϊφμαν: «Το μπαλέτο στη Ρωσία περνάει κρίση»

Ο Μπόρις Αϊφμαν και τα διάσημα Μπαλέτα της Αγίας Πετρούπολης θα παρουσιάσουν στην Αθήνα την ιστορική χορογραφία «Κόκκινη Ζιζέλ»

«Σταματήστε! Μα τι συμβαίνει επιτέλους; Τα πόδια ήταν καλύτερα πριν. Δείξε μου τα πόδια σου Νταϊάνα. Ηταν πιο αδέξια πριν. Τώρα μπορεί κανείς να καταλάβει ότι μια μπαλαρίνα έχει πέσει κάτω από το τρένο…». Μέσα από το ντοκιμαντέρ «The Rehearsal» του Μπόρις Αϊφμαν μπορεί κανείς να ταξιδέψει πάνω από τα μεγαλοπρεπή κτίρια της Αγίας Πετρούπολης, κάτω από τις γέφυρες του ποταμού Βόλγα, για να φτάσει στον χώρο που κάνουν πρόβες εδώ και παραπάνω από τριάντα χρόνια τα διάσημα Μπαλέτα Μπόρις Αϊφμαν της Αγίας Πετρούπολης. Σκοτάδι στην πλατεία του θεάτρου και η βροντερή φωνή του Αϊφμαν να δίνει οδηγίες στους χορευτές, να τους παρακινεί, να βρίζει και να μιλάει δυνατά στον εαυτό του μέσα από σύννεφα καπνού. Ενας και μοναδικός. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως τον «Ρώσο Μπεζάρ» κι έχουν δίκιο. Ο Αϊφμαν τόλμησε να αντιδράσει στον αυστηρό ακαδημαϊσμό της ρωσικής χορευτικής παράδοσης και να ιδρύσει το συγκρότημά του το 1977 συνδυάζοντας με θαυμαστό τρόπο το έντονο συναίσθημα του σύγχρονου χορού με τη φόρμα του κλασικού μπαλέτου. Ιστορική στιγμή η χορογραφία του «Κόκκινη Ζιζέλ» (1997) με την οποία κατάφερε να αλλάξει την εικόνα του χορού στη σημερινή Ρωσία. Εργο που θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα την ερχόμενη εβδομάδα στις 7, 8, 9 και 10 του μήνα στο Μέγαρο Μουσικής. Λίγες μέρες πριν από την εμφάνιση της ομάδας του στην Αθήνα ο Μπόρις Αϊφμαν απάντησε σε ερωτήσεις της «Κ».

— Η ομάδα σας γιόρτασε την τριακοστή της επέτειο το 2007. Ποιες είναι οι σκέψεις σας σήμερα κοιτώντας πίσω στα τελευταία τριάντα χρόνια;

— Είναι αλήθεια, έχει περάσει πολύς καιρός. Εχω αναγνωριστεί ως χορογράφος και μπορεί να φαίνεται ότι είναι καιρός να σταματήσω και να αναπαυτώ στις δάφνες μου. Ομως δεν είναι έτσι. Το μυστικό της καλλιτεχνικής διάρκειας είναι πως όταν κάνεις κάτι καινούργιο, όλα τα υπόλοιπα δεν έχουν καμιά σημασία. Ολοκληρώνω τώρα ένα νέο μπαλέτο μου και αισθάνομαι ότι όλα τα βραβεία και οι τίτλοι που έχω πάρει όχι μόνο δεν με βοηθάνε αλλά με εμποδίζουν. Τίποτα δεν μπορεί να ικανοποιήσει τους θεατές όταν δεν τους αρέσει ένα έργο. Πρέπει να τους κάνεις να αισθάνεσαι πως ό,τι έγινε πριν από αυτό το μπαλέτο ήταν μόνο η εισαγωγή…

  • Διαφορετική ματιά

— Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον των Μπαλέτων Αϊφμαν και για το έργο σας γενικότερα;

— Το κοντινότερο μέλλον αυτή τη στιγμή είναι το μπαλέτο του Ευγένιου Ονιέγκιν που ολοκληρώνω τώρα. Πρόκειται για μια διαφορετική ματιά στο μυθιστόρημα του Πούσκιν όπου προσπάθησα να διερευνήσω την ψυχή του Ρώσου άντρα, πώς ήταν πριν από διακόσια χρόνια και πώς είναι σήμερα. Επίσης, υπάρχουν και δύο ακόμη πρότζεκτ που με ενθουσιάζουν. Μιλάω για το Palace of Dance και το Academy of Dance στην Αγία Πετρούπολη, δύο διαφορετικά κέντρα που θα ενοποιηθούν και εύχομαι να εγκαινιαστούν το 2011. Στο σύνολό τους θα αποτελέσουν μια χορογραφική σχολή με νέες μεθόδους διδασκαλίας, βασισμένες στον συνδυασμό της κλασικής τεχνικής, του μοντέρνου χορού και της άθλησης. Το όνειρό μου είναι να δημιουργήσω μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα μέσα στην οποία θα «ανατραφούν» όχι μόνο μελλοντικοί χορευτές, αλλά και άνθρωποι της τέχνης. Πιο ειδικά το Palace of Dance θα λειτουργήσει ως ένα θεατρικό κέντρο όπου τρεις ομάδες κλασικού χορού θα εργάζονται ταυτόχρονα αντιπροσωπεύοντας τρεις αιώνες ρώσικου μπαλέτου.

— Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι είστε ένας από τους λίγους χορογράφους στη Ρωσία οι οποίοι μέχρι σήμερα ανανέωσαν την κλασική παράδοση;

— Δυστυχώς το μπαλέτο στη Ρωσία περνάει δύσκολες στιγμές και η χορογραφία μοντέρνων έργων είναι ένα είδος υπό εξαφάνιση. Ισως το πρόβλημα να βρίσκεται στην παιδεία. Οτι δεν υπάρχουν δάσκαλοι που να μπορούν να διδάξουν την τέχνη της χορογραφίας. Εχουμε δασκάλους και όχι χορογράφους. Επίσης, δεν υπάρχουν χώροι που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν τους νέους χορογράφους. Το κλασικό μπαλέτο στη Ρωσία είναι κάτι περισσότερο από μια μορφή τέχνης και εάν το χάσουμε τότε θα χάσουμε έναν από τους πνευματικούς δεσμούς της Ρωσίας με τον υπόλοιπο κόσμο. Προσωπικά αγαπώ πολύ τον κλασικό χορό. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το συναίσθημα που είχα όταν πρωτοείδα την «Λίμνη των Κύκνων» στην ηλικία των εννέα ετών. Πήγαινα συχνά και το έβλεπα, καθόμουν στον εξώστη και έκλαιγα. Ηταν η πρώτη μου συναισθηματική επαφή με το μπαλέτο. Η κατανόηση του κλασικού χορού ως τέχνη ήρθε αργότερα. Ο τρόπος μου είναι ασυνήθιστος μόνο από το γεγονός ότι κατάλαβα το όραμά μου, τον ρόλο μου σε αυτή τη ζωή από πολύ μικρή ηλικία. Δεν μπορούσα βέβαια να φανταστώ την αγωνιώδη, πολύπλοκη ζωή που με περίμενε. Ομως κάνω αυτό που θέλω να κάνω κι αυτό είναι μεγάλη χαρά. Η χορογραφία είναι μια ξεχωριστή γλώσσα, ένα όραμα του κόσμου, μια ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας για να εκφράσεις τα αισθήματα της ψυχής μέσα από το σώμα. Δεν είμαι πια νέος και ίσως είναι ένας δρόμος μόνο για τους εκλεκτούς. Πιθανόν πολλοί άνθρωποι έχουν αυτό το χάρισμα. Ομως πρέπει να εκπληρωθεί, να αναγνωριστεί και όχι να θαφτεί…

  • Κλασικό χοροθέατρο

«Το σημαντικότερο είναι ότι τα τελευταία τριάντα χρόνια διευθύνω το δικό μου θέατρο. Κι αυτό σημαίνει ότι καθημερινά μού δίνεται η ευκαιρία να δημιουργήσω τη δική μου χορογραφία και να κάνω πράξη τις ιδέες μου». Ο Αϊφμαν άνοιξε το δικό του βήμα σε χρονική στιγμή που οι περιορισμοί του σοβιετικού καθεστώτος ήταν υπαρκτοί, αλλά είχαν αρχίσει να χαλαρώνουν. Οι αρχές τον δυσκόλεψαν στην αρχή, αλλά υπήρξε σίγουρα πιο τυχερός από τον μέντορά του, πρωτοποριακό χορογράφο Λεονίντ Γιάκομπσον. Δέκα χρόνια μετά την ίδρυση της ομάδας του ο Αϊφμαν μεταμορφώθηκε από αντιφρονούντα σε λαϊκό ήρωα και σε σύμβολο της χορογραφικής πρωτοπορίας. «Από τη φύση μου γέρνω περισσότερο προς το θέατρο. Μέσα από τη δραματική του δομή μπόρεσα να βρω τη δική μου χαρακτηριστική μορφή κλασικού χοροθεάτρου ως ένα θεατρικό θέαμα που βασίζεται σε μια σύνθεση από διαφορετικές μορφές τέχνης. Αυτό είναι το στοιχείο που δίνει τέτοια δυναμική στις παραστάσεις μας. Παρ’ όλα αυτά η πνευματικότητα της τέχνης μας είναι εντελώς αντικειμενική».

  • Συνέντευξη στη Σαντρα Βουλγαρη, Η Καθημερινή, 01/02/2009
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: