Ασκητής σώζει βαμπ του βωβού

Ο σκηνοθέτης Αρνό Μπερνάρ, αν και 42 μόλις ετών, έχει ήδη πάνω από 20 χρόνια προϋπηρεσίας στην όπερα. Σε ηλικία έξι ετών ξεκίνησε να σπουδάζει βιολί κι όλα έδειχναν ότι θα γίνει μουσικός. Στα 15 του είδε για πρώτη φορά όπερα και άλλαξε η ζωή του. Οι γονείς του αγόρασαν εισιτήρια για την Οπερα του Παρισιού. Και ο νεαρός έφηβος ταξίδεψε από το Στρασβούργο, όπου έμενε, στην πρωτεύουσα για να ζήσει μια αξέχαστη εμπειρία.

Μέχρι τα 18 του είχε ήδη πάρει την απόφασή του. Ετσι, όταν σε ηλικία 22 ετών έγινε βοηθός του φημισμένου σκηνοθέτη Νικολά Ζοέλ, στράφηκε οριστικά στη σκηνοθεσία της όπερας. Η πρώτη που σκηνοθέτησε, στα 29 του χρόνια, ήταν ο «Φάλσταφ» στο παράρτημα του Φεστιβάλ του Σπολέτο στο Τσάρλστον της Βόρειας Καρολίνας. Εκτοτε έχει σκηνοθετήσει σημαντικές παραγωγές στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα. Μετά την Αθήνα, ετοιμάζεται για τη Μόσχα. Θα σκηνοθετήσει «Οθέλο» του Βέρντι στο θέατρο Μπολσόι.

Στην Ελλάδα έρχεται για πρώτη φορά. Πρώτη φορά άλλωστε σκηνοθετεί και τη «Θαΐδα», μια από τις πιο ιδιαίτερες όπερες του Ζιλ Μασνέ, που δεν παρουσιάζεται συχνά στο κοινό διεθνώς. «Ναι, δεν είναι «Κάρμεν»», εξηγεί. «Το έργο από μόνο του δεν είναι καθόλου εύκολο, τόσο μουσικά όσο και σκηνικά. Επιπλέον απαιτεί πολύ ικανούς ερμηνευτές. Ο τρίτος, και μάλλον σοβαρότερος λόγος, είναι ότι η «Θαΐς» δεν λειτουργεί σήμερα φυσικά στο κοινό. Πρέπει να την ερμηνεύσεις, να δουλέψεις πολύ πάνω της για να βγει ένα φυσικό αποτέλεσμα. Η δυσκολία της είναι το κυρίαρχο πρόβλημα της γαλλικής όπερας: αν δεν υπερασπιστείς το έργο, δεν δουλεύει. Αν ανεβάσεις «Ριγκολέτο», «Τραβιάτα», ακόμη κι αν δεν τα υπερασπιστείς, δουλεύουν έτσι κι αλλιώς πάνω στη σκηνή».

Η παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής κατάφερε να έχει δύο από τις πιο προικισμένες σοπράνο της εποχής μας για τον πρωταγωνιστικό ρόλο της «Θαΐδας»: τη Γερμανίδα Μαρλίς Πέτερσεν (7, 10, 13, 15 Μαρτίου), που όλοι θαυμάσαμε ως «Λούλου» στην όπερα του Αλμπαν Μπεργκ πριν από λίγα χρόνια και πάλι στο Μέγαρο, και την Αμερικανίδα Ελίζαμπεθ Φουτράλ (8, 11 και 14 Μαρτίου). Το πόντιουμ της Ορχήστρας των Χρωμάτων θα μοιραστούν ο Μισέλ Πλασόν (7, 8, 10, 11/3), αυθεντία στη διεύθυνση γαλλικής όπερας και ο μόνιμος αρχιμουσικός της Ορχήστρας, Μίλτος Λογιάδης (13, 14, 15/3).

Σκηνοθεσία χωρίς πειράματα

«Εχω το συνήθειο να σέβομαι τα έργα. Δεν ήθελα να τη βάλω στο «εργαστήριο» και να της κάνω πειράματα. Εχω κουραστεί να βλέπω όπερες τοποθετημένες σε γκαράζ ή κρεοπωλεία. Η δική μας παραμένει στην έρημο», ξεκαθαρίζει ο Αρνό Μπερνάρ. Παρ’ όλα αυτά προσπάθησε να ξεφορτωθεί τα περιττά στοιχεία, «συνήθως κακού γούστου, που βλέπει κανείς στο γαλλικό ρεπερτόριο. Για παράδειγμα, η «Κάρμεν» έχει όλο αυτό τον βλακώδη φολκλορισμό, που δεν έχει κανένα νόημα για μένα. Με ενδιαφέρει η ουσία και, φυσικά, να παρουσιάσω κάτι ενδιαφέρον για το σύγχρονο κοινό. Πάντα προσπαθώ να βρω μια ιδέα, και όχι δέκα, που να εξυπηρετεί όλο το έργο από την αρχή ώς το τέλος. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κανείς στη «Θαΐδα» είναι η αντίθεση των χώρων: η άδεια έρημος από τη μια και η χλιδή της κοσμοπολίτικης Αλεξάνδρειας από την άλλη. Αν προσθέσεις και τα οράματα του Αθαναήλ, αντιλαμβάνεσαι το μέγεθος της δυσκολίας».

Η δράση της «Θαΐδας», βασισμένη στην ομώνυμη νουβέλα του Ανατόλ Φρανς, τοποθετείται στην πρωτοχριστιανική Αίγυπτο του 4ου μ.Χ. αιώνα. Χριστιανοί ασκητές ζουν σε κοινόβια μέσα στην απέραντη έρημο. Ο μοναχός Αθαναήλ διακατέχεται από τη μορφή της Θαΐδας, μιας διάσημης ηθοποιού και εταίρας, που μεσουρανεί στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια. Θα προσπαθήσει να τη σώσει από την αμαρτία. Εκείνη θα βρει τον Θεό και ο Αθαναήλ το γήινο πόθο για την εταίρα, που μεταμόρφωσε σε μοναχή.

«Πίσω από τη Θαΐδα υπάρχει το πρόσωπο του συγγραφέα Ανατόλ Φρανς, ένα σχεδόν μυθικό πρόσωπο, φιλοκομμουνιστή, βολταιρικού, που επιτίθεται στην Εκκλησία και στον ασκητικό χαρακτήρα της θρησκείας», δηλώνει ο Γάλλος σκηνοθέτης.

«Αν και στο βιβλίο του την αναφέρει ως ηθοποιό, στην όπερα η Θαΐς εμφανίζεται συνήθως ως πόρνη ή εταίρα. Εγώ επέλεξα να τη μεταμορφώσω σε ηθοποιό του βωβού κινηματογράφου της δεκαετίας του ’20. Η λύση αυτή, του κινηματογράφου, μου έλυσε και το πρόβλημα των οραμάτων του Αθαναήλ. Η άφιξη της Θαΐδας στην Αλεξάνδρεια θα είναι σαν την άφιξη της Νικόλ Κίντμαν σε κάποιο κινηματογραφικό πλατό, της δεκαετίας του ’20. Ετσι, όλα θα είναι σε άσπρο-μαύρο…». Οπότε τα οράματα θα προβάλλονται σε οθόνη; «Ναι, αλλά δεν μπορώ να σας πω περισσότερα». Εντονες θα είναι και οι «ισχυρότατες αντιθέσεις του έργου. Το εξεζητημένο πολυτελές σκηνικό με τη γυμνότητα της ερήμου, η αρετή με την αμαρτία και τη σεξουαλική επιθυμία».

  • Τι σας τράβηξε στην όπερα;

«Ο,τι είδα εκείνη την πρώτη φορά δεν με έπεισε. Η όπερα είναι μουσικό είδος, γι’ αυτό και η δουλειά του σκηνοθέτη είναι η μουσική. Οσο περισσότερο δουλεύω τόσο περισσότερο το πιστεύω. Η μουσική είναι η ύλη από την οποία θα αντλήσεις τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για την ατμόσφαιρα και την κίνηση. Δεν μπορώ να φανταστώ την εναλλαγή της μουσικής χωρίς την αλλαγή της κίνησης των ερμηνευτών ή έστω την αλλαγή της έκφρασης στα πρόσωπα».

* Παραστάσεις 7, 8, 10, 11, 13, 14 και 15 Μαρτίου στην αίθουσα «Αλεξάντρα Τριάντη». Τα σκηνικά είναι του Νίκου Πετρόπουλου, τα κοστούμια της Κάρλας Ρικότι, οι φωτισμοί του Βινίτσιο Κέλι, η χορογραφία του Τζιάνι Σαντούτσι, χορεύει η Τζούλια Κοντουλμάρι. Το ρόλο του Αθαναήλ μοιράζονται ο βαρύτονος Αντονι Μάικλς-Μουρ (7, 10, 13, 15/3) και ο Τζορτζ Μόουζλι (8, 11, 14/3). Πρωταγωνιστούν ακόμη οι: Αντώνης Κορωναίος, Χριστόφορος Σταμπόγλης, Αλεξάνδρα Παπατζιάκου, Ειρήνη Κυριακίδου, Αγγελική Καθαρίου και Βασιλική Καραγιάννη. Συμμετέχει η χορωδία της ΕΡΤ. Εισιτήρια: 90, 65, 45, 26 και 14 ευρώ.

  • Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 26/02/2009
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: