Η Οπερα στα χρόνια της μεγάλης κρίσης

Ακόμη και τα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα των ΗΠΑ σφίγγουν το ζωνάρι και προχωρούν σε σημαντικές περικοπές

  • Ενα θερμό χειροκρότημα στο φινάλε της παράστασης της «Τόσκα» στη Μητροπολιτική Οπερα της Νέας Υόρκης. Ηταν 11 Μαΐου του 2002 όταν τον άρρωστο Λουτσιάνο Παβαρότι αντικαθιστούσε στον ρόλο του Καβαραντόσι ο Σαλβατόρε Λιτσίτρα, πραγματοποιώντας θριαμβευτικό ντεμπούτο ενώπιον του νεοϋορκέζικου ακροατηρίου. Δεξιά, με αυτή τη… λαϊκή εκδήλωση, προβάλλοντας δηλαδή σε γιγαντοοθόνη στημένη στην Τimes Square την παράσταση της «Μαντάμα Μπατερφλάι» του Πουτσίνι, εγκαινίαζε τον Σεπτέμβριο του 2006 τη σεζόν 2006-2007 η Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης. Πλέον, τέτοιου είδους γιορτές θεωρούνται πολυτέλεια, ακόμη και για το μεγαλύτερο λυρικό θέατρο των ΗΠΑ

Καθώς ο χάρτης της καλλιτεχνικής περιόδου 2009-2010 σε ό,τι αφορά τα λυρικά θέατρα των ΗΠΑ σιγά σιγά ολοκληρώνεται, η κατάσταση συμπυκνώνεται σε μία μόνο φράση: γενναίο σφίξιμο του ζωναριού. Ματαιώσεις ή, στην καλύτερη περίπτωση, αναβολές πολυαναμενόμενων εδώ και χρόνια παραγωγών, μείωση του αριθμού των παραστάσεων, αναπροσαρμογές προς τα κάτω των αποδοχών των ανώτερων – και όχι μόνο- στελεχών των θεάτρων, απολύσεις προσωπικού και περιορισμός της «περιπέτειας» και του ρίσκου που αυτή συνεπάγεται προς χάριν ασφαλέστερων και δοκιμασμένων επιλογών είναι ορισμένες μόνο από τις εκφάνσεις της οικονομικής κρίσης στην όπερα. Ωστόσο, με δεδομένο ότι ένα από τα χαρακτηριστικά του είδους έχει να κάνει με τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, τα φιλόδοξα πλάνα για μετά το 2010- οπότε και αναμένεται ανάκαμψη- όχι μόνο δεν λείπουν αλλά δίνουν και χρώμα σε ένα εν γένει γκρίζο τοπίο.

  • Η Νέα Υόρκη δίνει τον τόνο

Στη διάρκεια των τουλάχιστον δυόμισι τελευταίων ετών, από τη στιγμή δηλαδή που το «τιμόνι» της ανέλαβε ο πολυσυζητημένος Πίτερ Γκελμπ, η περίφημη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης, το μεγαλύτερο λυρικό θέατρο των ΗΠΑ, είναι αυτό που αναμφίβολα οδηγεί τις εξελίξεις διεθνώς, έχοντας, μεταξύ άλλων, αξιοποιήσει με μεγάλη επιτυχία τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας. Στο πλαίσιο αυτό οι σημαντικές περικοπές τις οποίες προανήγγειλε προσφάτως ο διευθυντής του θεάτρου για την επόμενη καλλιτεχνική περίοδο προκάλεσαν διεθνή αίσθηση: εν αρχή ην η ματαίωση ή η αντικατάσταση τεσσάρων εκ των πλέον δαπανηρών παραγωγών. Ετσι, αντί της αναβίωσης του έργου του Τζον Κοριλιάνο «Φαντάσματα των Βερσαλλιών», θα παρουσιαστεί η δημοφιλέστατη «Τραβιάτα», ο «Μπενβενούτο Τσελίνι» του Μπερλιόζ θα ματαιωθεί- προς μεγάλη απογοήτευση, όπως παραδέχθηκε ο Γκελμπ, τόσο του ιδίου όσο και του διάσημου μουσικού διευθυντή του θεάτρου Τζέιμς Λιβάιν -, ενώ η «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ» του Σοστακόβιτς και η «Γυναίκα χωρίς σκιά» του Ρ.Στράους θα αντικατασταθούν από την «Αριάδνη στη Νάξο» και την «Ηλέκτρα» αντιστοίχως. Επιπροσθέτως, τόσο ο Γκελμπ όσο και μια σειρά άλλα ανώτατα στελέχη του θεάτρου αποδέχθηκαν μειώσεις αποδοχών κατά 10% για την επόμενη σεζόν, ενώ ανάλογες κινήσεις καλής θελήσεως ζητήθηκαν τόσο από τα δεκαέξι σωματεία που δραστηριοποιούνται στη Μετροπόλιταν Όπερα όσο και από τους διάσημους, κατά κανόνα, πρωταγωνιστές των διανομών. Ολα αυτά, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η δραματική μείωση του πάλαι ποτέ εύρωστου καταπιστεύματος, η πτώση των χορηγιών περίπου κατά 10 εκατ. δολάρια, αλλά και η μείωση των εσόδων από τα εισιτήρια.

Σε ό,τι αφορά την όπερα της πόλης της Νέας Υόρκης, η απόφαση του «αιρετικού» Βέλγου ιμπρεσάριου Ζεράρ Μορτιέ να μην αναλάβει τελικά τα ηνία της, ματαιώνοντας μια προοπτική που είχε γεννήσει μεγάλες προσδοκίες διεθνώς άμα τη ανακοινώσει της, σηματοδότησε περαιτέρω «επιπλοκή» στα ήδη οξυμμένα οικονομικά προβλήματα του θεάτρου. Και όλα αυτά ενώ ένας ακόμη οργανισμός, η Ορχήστρα της Όπερας της Νέας Υόρκης, η οποία από το 1972 παρουσιάζει σε συναυλιακή μορφή σπάνια έργα του λυρικού ρεπερτορίου, μόλις πριν από λίγες ημέρες ανακοίνωσε τη ματαίωση του υπολοίπου της τρέχουσας καλλιτεχνικής περιόδου. Σκοπός, η εντατική προσπάθεια εξεύρεσης πόρων έτσι ώστε να επανακάμψει την επόμενη σεζόν με ένα όσο το δυνατόν πιο «ανταγωνιστικό» πρόγραμμα.

  • Χωρίς Βάγκνερ η Ουάσιγκτον

Η αναβολή- όρο στον οποίο επέμεινε ιδιαιτέρως ο γενικός διευθυντής του θεάτρου Πλάθιντο Ντομίνγκο στη συνέντευξη Τύπου για την ανακοίνωση του προγράμματος- της νέας παραγωγής της μνημειώδους «Τετραλογίας» του Βάγκνερ δίνει τον τόνο στην καλλιτεχνική περίοδο 2009-2010 της Όπερας της Ουάσιγκτον. Στο πλαίσιο των γενικότερων περικοπών προβλέπονται έξι πλήρως σκηνοθετημένες παραγωγές- ωστόσο καμία εξ ολοκλήρου νέα- αντί των επτά που παρουσιάζονται εφέτος, ενώ στις διανομές θα πάρει μέρος ένας αριθμός λιγότερο γνωστών ερμηνευτών. Ως πλέον αναμενόμενη παραγωγή της περιόδου προβάλλεται ο «Άμλετ» του Α.Τομάς, η οποία θα σηματοδοτήσει και το ντεμπούτο της περίφημης υψιφώνου Ντιάνας Νταμράου με το συγκρότημα.

Οικονομικές θυσίες εξάλλου για την επόμενη σεζόν ανακοίνωσε και η Όπερα του Λος Άντζελες, το έτερο θέατρο που διευθύνει ο Ντομίνγκο. Στο πλαίσιο αυτό, και με δεδομένη την πτώση των χορηγιών, το συγκρότημα αναγκάστηκε να απολύσει το 17% του προσωπικού του, ενώ ανακοίνωσε και περικοπές αποδοχών οι οποίες θα φθάσουν το 6% για μεσαία και κατώτερα στελέχη και το 8% για τα ανώτερα. Επιπροσθέτως, προκειμένου να εξοικονομηθούν χρήματα, ο αριθμός των παραστάσεων θα μειωθεί: από 64 την τρέχουσα σεζόν σε 48 την επόμενη. «Σε μια κατάσταση δύσκολη, όπως αυτή που διανύουμε, οφείλουμε να κάνουμε οικονομίες από όπου μπορούμε.Το σημαντικό είναι ότι δεν κάνουμε συμβιβασμούς σε ό,τι αφορά την καλλιτεχνική ποιότητα» δήλωσε ο Πλάθιντο Ντομίνγκο, ανακοινώνοντας το πρόγραμμα της επόμενης καλλιτεχνικής περιόδου. Ωστόσο μεγάλη θυσία για το θέατρο θεωρείται η αναβολή της παγκόσμιας πρεμιέρας τής- εμπνευσμένης από την κινηματογραφική ταινία «Ιl Ρostino»όπερας του Ντέιβιντ Κατάν, η οποία επρόκειτο να ανοίξει την αυλαία της σεζόν, όπου προβλεπόταν η συμμετοχή τόσο του Ντομίνγκο όσο και του Ρολάντο Βιγιασόν. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Οπερα του Σαν Φρανσίσκο, όπου η εναρκτήρια σεζόν του νέου μουσικού διευθυντή Νικόλα Λουιζότι συμπίπτει με την ανάγκη ευρύτερων οικονομικών περιορισμών. Στο πλαίσιο αυτό η αυλαία της σεζόν 2009-2010 θα ανοίξει στις 11 Σεπτεμβρίου και θα κλείσει στις 2 Ιουλίου, περιλαμβάνοντας εννέα όπερες, καθεμιά από αυτές ένα γνωστό έργο συνθετών όπως ο Βέρντι, ο Πουτσίνι, ο Μότσαρτ και ο Βάγκνερ. Μια παραγωγή του «Πίτερ Γκράιμς» του Μπρίτεν, η οποία είχε προγραμματιστεί, ακυρώθηκε για οικονομικούς λόγους. «Ο προϋπολογισμός μας από 70 εκατ. δολάρια για τη σεζόν 2008-2009 υποχωρεί σε 64 εκατ. δολάρια για την επόμενη περίοδο,ενώ ο προγραμματισμός μας περιλαμβάνει πολλά δημοφιλή έργα και δη αυτά με τα οποία μπορούμε να δώσουμε πολλές παραστάσεις» δήλωσε χαρακτηριστικά ο γενικός διευθυντής του θεάτρου Ντέιβιντ Γκόκλεϊ, δίνοντας το «στίγμα» της επόμενης καλλιτεχνικής περιόδου. Το Σικάγο αντιστέκεται

Μέσα σε ένα γενικότερα ζοφερό τοπίο η περίπτωση του Σικάγου συνιστά την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Και αυτό επειδή οι μεγάλοι πολιτιστικοί οργανισμοί της πόλης- και όχι μόνο οι μουσικοί- δείχνουν να μην πλήττονται ιδιαιτέρως από την περιρρέουσα οικονομική κρίση. Προς το παρόν, τουλάχιστον. Έξυπνη διαχείριση από τα χρόνια των «παχιών αγελάδων», προσεκτικός υπολογισμός και σωστές επιλογές ή όλα αυτά μαζί; Όποια και αν είναι η απάντηση, τόσο η περίφημη Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου- η σημαντικότερη, σύμφωνα με την άποψη πολλών, στις ΗΠΑ- όσο και η Λυρική Όπερα της πόλης φαίνεται ότι ακόμη ανθίστανται στις θυσίες. Στο πλαίσιο ενός γενικότερου σχεδίου το οποίο ο τοπικός Τύπος ονομάζει «δημιουργική μέθοδο επιβίωσης», και οι δύο οργανισμοί ετοιμάζονται να επιτρέψουν στους συνδρομητές τους να προμηθεύονται τα σχετικά πακέτα με σύστημα δόσεων.

Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τη Λυρική Όπερα του Σικάγου, καμία από τις προγραμματισμένες παραγωγές της περιόδου 2009-1010 δεν ματαιώνεται. Οι προγραμματισμένες 79 παραστάσεις μειώνονται μόνο κατά δύο, ενώ οι τιμές των εισιτηρίων παραμένουν λίγο- πολύ οι ίδιες. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του γενικού διευθυντή του θεάτρου Γουίλιαμ Μέισον: «Με πολύ μικρές προσαρμογές το θέατρο θα καταφέρει να αντεπεξέλθει στους οικονομικούς στόχους του, όπως και στο να προσφέρει μια ποικίλη σεζόν, αποτελούμενη από οκτώ όπερες με διανομές πρώτης γραμμής».

  • ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΙΣΜΑ Μ. ΤΟΥΛΑΤΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2009
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: