Το πικρό φιλί της λογοκρισίας

ΕΧΕΙ ΟΡΙΑ Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥΤΑΙ ΝΑ ΤΑ ΘΕΣΕΙ; ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΕΘΕΣΕ Η «ΟΜΟΦΟΒΙΚΗ», ΟΠΩΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΗΚΕ, ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΛΥΡΙΚΗΣ ΣΚΗΝΗΣ ΠΩΣ Η ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ «ΠΡΟΣΔΙΔΕΙ ΣΤΟΝ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΗΡΩΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ «ΡΟΥΣΑΛΚΑ» ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΚΡΑΙΕΣ ΣΚΗΝΕΣ»- ΗΤΟΙ, ΕΝΑ ΦΙΛΙ…

  • «Πού να το είχα φανταστεί, όταν σκεφτόμουν να προσδώσω στον Πρίγκιπα της όπερας «Ρούσαλκα» τα χαρακτηριστικά και τα χούγια του πρίγκιπα Λουδοβίκου Β΄ της Βαυαρίας, ο οποίος στην πραγματικότητα υπέφερε και πέθανε από τον άκρατο συντηρητισμό και τη λογοκρισία της εποχής του, ότι θα τα αντιμετώπιζα στην παρουσίαση της όπερας;»…
  • Η Γαλλίδα σκηνοθέτις Μαριόν Βασερμάν, από το Παρίσι πια, μιλάει στα «ΝΕΑ» για την παραγωγή της όπερας του Ντβόρζακ στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Παραγωγή που παρουσιάστηκε σε πανελλήνια πρώτη και όπου πρώτη φορά στα ελληνικά δεδομένα- όπως φαίνεται και στα παγκόσμια, τουλάχιστον ως προς το λυρικό θέατρο- μια μικρή (όπως αποδείχθηκε) ομάδα μουσικών διεκδίκησε, σχεδόν αυταρχικά, το δικαίωμα να κρίνει, να κατακρίνει και να ορίσει το καλλιτεχνικό περιεχόμενό της.
  • Και όπως όλες οι δικαιολογίες της λογοκρισίας είχε ως άλλοθι την «ανησυχία για το κοινό καλό», ήτοι την «προστασία» του κοινού από ένα φιλί μεταξύ ανδρών (του Πρίγκιπα και του Κυνηγού), επικαλούμενη (στην προκήρυξη που μοίραζε το Δ.Σ. της Ορχήστρας της ΕΛΣ, καταδικάζοντας τις ομοφυλοφιλικές «αποχρώσεις» που δόθηκαν στον χαρακτήρα του Πρίγκιπα) τον «εκπαιδευτικό χαρακτήρα» της ΕΛΣ…
  • Μιλώντας για «όρια που ξεπεράστηκαν» από τη σκηνοθεσία, οι «διαμαρτυρόμενοι» μουσικοί έθεσαν και το- ρητορικό επί της ουσίας ερώτημα για το ποιος δικαιούται να θέσει όριο στην τέχνη. «Η μόνη που μπορεί να θέσει όρια στο ανέβασμα μιας όπερας είναι η διεύθυνση ενός λυρικού θεάτρου- και αυτό μπορεί να το κάνει επιλέγοντας ή όχι τη σκηνική ερμηνεία» απαντά σιβυλλικά η Μαριόν Βασερμάν, που ανέλαβε τη σκηνοθεσία για την Όπερα της Νίκαιας, στη διεθνή συμπαραγωγή με τη Λυρική Σκηνή. «Η «Ρούσαλκα» έγινε αποδεκτή και από την Όπερα της Νίκαιας, πριν από έναν χρόνο, και από την Εθνική Λυρική Σκηνή. Και η δραματουργική μου άποψη είχε γίνει κατανοητή από όλες τις πλευρές».

Πρόθεσή σας ήταν η πρόκληση;

  • «Ήθελα να παρουσιάσω μια ερμηνεία της όπερας, σύμφωνα με την οποία η Ρούσαλκα είναι μια φαντασίωση στο μυαλό του Πρίγκιπα, που αντιπροσωπεύει την ψυχή του και τη θηλυκή πλευρά του. Ο χαρακτήρας του Πρίγκιπα είναι εμπνευσμένος από τον Λουδοβίκο Β΄, που στην ιστορία μας δεν του αρέσει η ζωή του, δυσκολεύεται να φέρει εις πέρας τα καθήκοντά του και δεν θέλει να παντρευτεί καθώς νιώθει έλξη για το ίδιο φύλο- κάτι που θεωρείται απαράδεκτο για έναν βασιλιά στα τέλη του 19ου αιώνα. Όλα αυτά τον οδηγούν στην παράνοια και πεθαίνει μόνος και παρεξηγημένος». Για «λόγους παράνοιας», η οποία δεν είχε καν διαγνωσθεί, αφαιρέθηκε εν μια νυκτί ο θρόνος από τον Λουδοβίκο Β΄, κατ΄ ουσίαν επειδή στήριζε σκανδαλωδώς ως μαικήνας τον Ρίχαρντ Βάγκνερ αλλά και λόγω ομοφυλοφιλίας. Το πτώμα του όπως και το πτώμα του γιατρού του βρέθηκαν να επιπλέουν σε λίμνη την επόμενη ημέρα και «διαγνώσθηκε» αυτοκτονία διά… πνιγμού.

Υπάρχουν τελικά όρια στην τέχνη;

  • «Δεν έχω οριστική απάντηση. Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως πάντοτε σκηνοθετώ σε συγκεκριμένο πλαίσιο, που το ίδιο μου δίνει και τα όρια (το έργο, ο χρόνος προετοιμασίας, ο προϋπολογισμός, η μικρή ή μεγάλη σκηνή, οι καλλιτέχνες, οι συνεργάτες…). Όσο για τα υπόλοιπα, είμαι μια ελεύθερη και νέα Γαλλίδα με την προσωπική μου φαντασία και την καλλιτεχνική μου δέσμευση ως σκηνοθέτις. Και οι διευθυντές των λυρικών θεάτρων ζητούν τη δουλειά μου, ή όχι».

«ΝΑΙ, ΑΛΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΕΧΝΗ;»

  • Στην ταινία του Όρσον Γουέλς «Fake», αφού φτιάχνει ο Θεός τον Κόσμο και τον κρίνει ως «καλό», ο Διάβολος σκύβει και του ψιθυρίζει στο αυτί: «Ναι, αλλά είναι τέχνη;». «Η τέχνη έπαιζε πάντοτε ενεργό ρόλο στο πλαίσιο της κοινωνίας», λέει και πάλι σιβυλλικά η Μαριόν Βασερμάν για τον ρόλο της όπερας και της τέχνης εν γένει σε δύσκολους καιρούς. «Όπως και η όπερα, που μπορεί ή δεν μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους σε περιόδους κρίσεις όπως αυτή που διανύουμε».

Κατ΄ αρχάς πιστεύετε πως ζούμε δύσκολους καιρούς;Νιώθετε πως υπάρχει κύμα άκρατου συντηρητισμού και ρατσισμού στην Ευρώπη του 2009;

  • «Δεν ξέρω αν υπάρχει τάση προς τον συντηρητισμό ή τον ρατσισμό στην Ευρώπη του 2009. Είδα απλώς πως η «Ρούσαλκα» στην Αθήνα υπέφερε από τον άκρατο συντηρητισμό και τις τάσεις λογοκρισίας».

Τι μπορεί να κάνει κανείς γι΄ αυτό;

  • «Να σκεφθεί τις ευθύνες του ως καλλιτέχνης και ως ανθρώπινο ον. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο δεν άλλαξα τίποτα στη σκηνοθεσία μου. Διότι δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να καταδικαστεί η σκηνική ερμηνεία μου σε μια «Ρούσαλκα» που σέβεται και τον λόγο και τη μουσική του Ντβόρζακ. Σας θυμίζω ότι εμπνέεται από τον Λουδοβίκο Β΄, που υπέφερε και πέθανε από τον άκρατο συντηρητισμό και τη λογοκρισία!».

Κώστας Γαβράς: «ΠΑΝΩ ΑΠ΄ ΟΛΑ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΚΦΡΑΣΗΣ»

  • «Τέτοιες σκοταδιστικές ειδήσεις δεν περίμενα να τις ακούσω», ήταν η πρώτη αντίδραση του Κώστα Γαβρά στα νέα για τις «ομοφοβικές», όπως χαρακτηρίστηκαν, αντιδράσεις των μουσικών στη σκηνοθεσία της «Ρούσαλκα». Μόλις είχε επιστρέψει από τη Νέα Υόρκη στο Παρίσι, όπου την επόμενη εβδομάδα θα ξαναπροβληθεί το «Ζ» με αφορμή τα 40 χρόνια του. «Μα καλά, στην Ελλάδα από την αρχαιότητα υπήρχε ελεύθερη η ομοφυλοφιλία και τώρα, 2.500 χρόνια μετά, τους ενόχλησε ένα φιλί;» αναρωτήθηκε. «Η ελευθερία της έκφρασης, στον βαθμό που δεν ενοχλεί ή προσβάλλει κάποιον άλλον, είναι πάνω από όλα και μέγιστο αγαθό της δημοκρατίας. Αλίμονο στις κοινωνίες που φιμώνουν την ελευθερία έκφρασης. Οδηγούνται σε επιβολή γενικότερων μέτρων περιορισμού των ελευθεριών. Κάτι που εμείς στην Ελλάδα το έχουμε πληρώσει πολύ ακριβά με τη χούντα και την επιβολή στρατιωτικού νόμου». Π.Θ.Κ.

Δόμνα Σαμίου: «ΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΟΥΝ»

  • Πριν από πέντε χρόνια η Δόμνα Σαμίου είχε βρεθεί κατηγορούμενη στα δικαστήρια, επειδή ένας πρωτοψάλτης από το Μεσολόγγι παρακολουθώντας εκπομπή της ΕΤ3 για την Αποκριά την άκουσε να τραγουδά «Αντρικά μουνάτα»- παραδοσιακά βωμολοχικά τραγούδια της Αποκριάς- θεώρησε πως είναι ανήθικα και υπέβαλε μήνυση. «Μόλις με αντίκρυσαν οι δικαστές μού είπαν: «Πηγαίνετε, κυρία Σαμίου. Όρια στην τέχνη δεν πρέπει να μπαίνουν»» θυμάται, χαρακτηρίζοντας αδιανόητο αυτό που συνέβη στη Λυρική Σκηνή. «Δεν χάλασε ο κόσμος για ένα φιλί. Δηλαδή αυτοί οι μουσικοί που αντέδρασαν, είναι άγιοι; Δεν κοιτούν καλύτερα γύρω τους να δουν τι γίνεται» προσέθεσε, παραπέμποντας στα πρόσφατα σκάνδαλα. «Ας κοιτάξει καθένας στα δικά του τι θα κάνει. Όλοι αυτοί που δήθεν σκανδαλίστηκαν, είναι υποκριτές». Χ.Ν.Ι
  • Γράφει ο Παύλος Ηλ. Αγιαννίδης, ΤΑ ΝΕΑ, Σάββατο, 14 Μαρτίου 2009

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: