Archive for Νοέμβριος 2010

Η Νόρμα του Μπελλίνι από το Ηρώδειο στη δημόσια τηλεόραση

Για πρώτη φορά στην ιστορία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής αλλά και της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης, θα μεταδοθεί μαγνητοσκοπημένη η περίφημη όπερα του Βιντσέντσο Μπελλίνι «Νόρμα» που ανέβηκε το περασμένο καλοκαίρι στο κατάμεστο Ωδείο Ηρώδου Αττικού.

Το περίφημο αυτό έργο παρουσιάστηκε με ένα θαυμάσιο καστ καλλιτεχνών και συντελεστών σε σκηνοθεσία Σπύρου Α. Ευαγγελάτου και μουσική διεύθυνση Λουκά Καρυτινού.

Η όπερα αυτή, από τις σημαντικότερες του μεγάλου συνθέτη Βιντσέντο Μπελλίνι, πρωτοπαρουσιάστηκε στη Σκάλα του Μιλάνου το 1831. Η »Νόρμα» του Μπελλίνι είναι πρωθιέρεια και μητέρα, εγκαταλειμμένη ερωμένη και εκδικητική αντίπαλος.

Το τέλος της φαντάζει αναπόφευκτο, καρπός ενδόμυχων συναισθηματικών συγκρούσεων, που οφείλονται στο ασυμβίβαστο των όρκων, του καθήκοντος και του απελπισμένου έρωτά της. Ο θάνατός της συνιστά λιγότερο αυτοτιμωρία και περισσότερο καθαρτήρια λύση συγκρούσεων, που, διαφορετικά, θα έμεναν άλυτες. Το φινάλε αποτελεί μία από τις συγκλονιστικότερες οπερατικές σκηνές, δομημένη γύρω από έξοχη μελωδία.

Η «Νόρμα» παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου από την Εθνική Λυρική Σκηνή, τον Αύγουστο του 1960, με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Κάλλας.

Η Ελληνίδα ντίβα ανέδειξε τον ρόλο σε μέτρο καταξίωσης για δραματικές υψιφώνους, ενώ η ίδια κέρδισε επάξια τη φήμη της αδιαφιλονίκητης Νόρμας του 20ου αιώνα, με τη μοναδική ερμηνεία της στην άρια «Κάστα Ντίβα», να παραμένει κορυφαία μεταξύ όλων των επομένων.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια ανέλαβε ο Γιώργος Πάτσας, τους φωτισμούς ο Λευτέρης Παυλόπουλος και τη διεύθυνση χορωδίας ο Νίκος Βασιλείου. Τους ρόλους ερμηνεύουν o Βαγγέλης Χατζησίμος, o Δημήτρης Καβράκος, η Τσέλια Κοστέα, ο Νίκος Στεφάνου και η Βικτώρια Ντίνα -Μαϊφάτοβα. Τη Νόρμα υποδύεται η Δήμητρα Θεοδοσίου.

Η μαγνητοσκοπημένη παράσταση της όπερας θα προβληθεί από την ΕΤ 1 στην εκπομπή Μικρή Οθόνη – Μεγάλες Παραστάσεις, την Κυριακή 28 Νοεμβρίου 2010, στις 23.00.

Η Λυρική χορεύει στους πάγους

  • Το μπαλέτο «Βασίλισσα του χιονιού» ανέβηκε στο «Ολύμπια»

Η«Βασίλισσα του χιονιού», το μπαλέτο που βασίζεται στο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Αντερσεν σε χορογραφία Ρέι Μπάρα, έκανε πρεμιέρα την Κυριακή στο θέατρο «Ολύμπια» από την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Η μουσική, αποσπάσματα και ολόκληρες συνθέσεις του Αλεξάντρ Γκλαζουνοφ, επιλέχθηκε από τον χορογράφο και τον αρχιμουσικό Μίχαελ Χάιζε, που διεύθυνε την παγκόσμια πρεμιέρα του έργου στο Βερολίνο το 1995. Εκτοτε το μπαλέτο παρέμεινε στο ρεπερτόριο της Οπερας του Βερολίνου επί 16 χρόνια.

Ο Αμερικανός χορογράφος Ρέι Μπάρα βρίσκεται στην Αθήνα εδώ και δύο μήνες για να διδάξει τους χορευτές με συνεργάτιδά του τη Χριστιάνα Στεφάνου, διευθύντρια του Μπαλέτου της ΕΛΣ. Την ορχήστρα θα διευθύνει ο Χόμπαρτ Ερλ.

Το καστ των χορευτών εκλεκτό: Η Νατάσα Σιούτα και η Σταυρούλα Καμπουράκη ερμηνεύουν εναλλάξ την Γκέρντα, ο Ντανίλο Ζέκα και ο Αλεξάντερ Νέσκοβ τον Κάι, η Μαρία Κουσουνή-Φίκα και η Σταυρούλα Καμπουράκη τη Βασίλισσα του Χιονιού.

Μια καλοκαιρινή μέρα, δύο παιδιά, η Γκέρντα και ο Κάι, επισφραγίζουν τη φιλία τους με ένα τριαντάφυλλο. Αυτό ζωντανεύει και τα παιδιά μαγεύονται από την ομορφιά του. Ξαφνικά ένα θραύσμα του σατανικού καθρέφτη μπαίνει στο μάτι του Κάι και διαπερνά την καρδιά του. Ο Κάι επιτίθεται στην Γκέρντα και μαγεμένος από την ψυχρή ομορφιά και δύναμη της Βασίλισσας του Χιονιού την ακολουθεί στο βασίλειό της.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια είναι της Τότας Πρίτσα. Χορεύουν ακόμη οι: Αλίνα Στεργιανού, Ιγκορ Σιάτζκο, Γιώργος Βαρβαριώτης, Βαγγέλης Μπίκος, Αιμιλία Γάσπαρη. Οι υπόλοιπες 8 παραστάσεις είναι: 11, 12, 17, 18, 24, 26, 31 Δεκεμβρίου και 5 Ιανουαρίου. Στις 8 μ.μ. Εισιτήρια προς: 50, 45, 40, 30, 25, 20 και 15 ευρώ.

Βερολίνο, η πόλη της όπερας

  • Του ΓΙΑΝΝΗ ΣΒΩΛΟΥ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 20 Νοεμβρίου 2010

Στις διαφημιστικές πινακίδες του βερολινέζικου μετρό κυριαρχεί η φράση «Βερολίνο, πρωτεύουσα της όπερας», γραμμένη με χοντρά κεφαλαία κάτω από ένα περίγραμμα της Πύλης του Βρανδεμβούργου, όπου το τέθριππο έχει αντικατασταθεί από μια νότα.

Χαοτικό εικαστικό πανόραμα στην «Αγία Ιωάννα. Τα οράματα της Ζαν Ντ' Αρκ» του Β. Μπράουνφελ

Χαοτικό εικαστικό πανόραμα στην «Αγία Ιωάννα. Τα οράματα της Ζαν Ντ’ Αρκ» του Β. Μπράουνφελ

Η ίδια φράση-σύνθημα φιγουράρει στο εξώφυλλο ενημερωτικού εντύπου, με το οποίο τα λυρικά θέατρα της γερμανικής πρωτεύουσας συνδιαφημίζουν τα προγράμματά τους. Στην τελευταία στήλη του αναγράφονται όλες οι πρεμιέρες όπερας και χορού της χρονιάς 2010-2011. Συνολικά 33 σε μια πόλη 3,5 εκατομμυρίων κατοίκων.

Η πρωτεύουσα της Γερμανίας διαθέτει τρία λυρικά θέατρα. Στον πρώην Ανατολικό Τομέα, η Κρατική Οπερα στη λεωφόρο «Υπό τας Φιλύρας» και η Κωμική Οπερα είναι ιστορικοί θεσμοί που ιδρύθηκαν στα τέλη του 18ου και 19ου αιώνα, αντίστοιχα. Η τρίτη, ονομαζόμενη απλώς Γερμανική Οπερα, ιδρύθηκε για να καλύψει τις ανάγκες των Δυτικοβερολινέζων κατά την ψυχροπολεμική περίοδο (1961-1989).

Παρά τις ριζικές αλλαγές που επέφερε η επανένωση του 1990 και τις έκτοτε οικονομικές δυσκολίες οι τρεις οργανισμοί επιβιώνουν, διατηρούν ξεχωριστό προφίλ και προσφέρουν αδιαλείπτως εκλεκτές παραστάσεις σε ενδιαφέρουσες σκηνοθεσίες. Τέλη Οκτωβρίου παρακολουθήσαμε στη Γερμανική Οπερα τρεις παραστάσεις. Ολες δόθηκαν σε εντυπωσιακά κατάμεστη αίθουσα, ενώ διέθεταν επικοινωνιακά σαγηνευτικό, σύγχρονο δραματουργικό στίγμα, υγιώς και ευδιάκριτα γειωμένο στο εδώ και τώρα, δίχως ίχνος μοντερνίστικου φορμαλισμού. Και οι τρεις διέθεταν ισορροπημένες διεθνείς διανομές, επικεφαλής των οποίων -είναι φανερό ότι το χρήμα «ρέει»!- βρίσκονταν ακμαίοι, κορυφαίοι μονωδοί από αυτούς που διεκδικούν ζηλότυπα οι λυρικές σκηνές των μεγαλουπόλεων της Δύσης, ενώ εμείς στην Ελλάδα γνωρίζουμε σποραδικά μέσα από τις παραμορφωτικές επιλογές της δισκογραφίας ή του DVD.

  • Τολμηρός «Κουρέας»

Εχοντας πίσω της γόνιμη θητεία στον κινηματογράφο και το θέατρο, η 56χρονη Βερολινέζα Καταρίνα Τάλμπαχ αντιμετώπισε τον ροσίνειο «Κουρέα» με παιχνιδιάρικο, καυστικό, ταιριαστά κυνικό πνεύμα. Εστησε μια παράσταση γρήγορων ρυθμών, σπινθηροβόλο διάλογο ανάμεσα στην ιστορική Comedia dell’ arte και στο σήμερα. Σε ένα σύγχρονο ισπανικό θέρετρο καταφθάνει με -αληθινό!- φορτηγό ένα περιφερόμενο θεατρικό σχήμα για να παρουσιάσει την πικάντικη ιστορία του Μπομαρσέ. Γνήσια τολμηρό, δίχως ψευτοσεμνοτυφίες, το στίγμα της παράστασης συνδύαζε την ευτελή ανεκδοτολογική φλυαρία του Αμερικανού εικαστικού Πολ Κάντμους με τη μεσογειακή καθημερινή υστερία του Αλμοδόβαρ ή -για να μεταφερθούμε στα καθ’ ημάς- την πικάντικη χαριτωμενιά του Μίνου Αργυράκη ή του Κυριτσόπουλου με την τηλεοπτική φολία των Παπαθανασίου-Ρέππα.

Επικεφαλής της διανομής ήσαν η εξαίρετη Αμερικανίδα Τζόις Ντιντονάτο (Ροζίνα), ο λαμπερός Ιταλός τενόρος Αντονίνο Σιραγκούσα (Κόμης Αλμαβίβα) που τραγούδησε άψογα την εφιαλτικής δυσκολίας τελική άρια του ρόλου του, ο απολαυστικός καρατερίστας Ισπανός μπασοβαρύτονος Κάρλος Κοσόν (Ντον Μπάρτολο) και ο Σλοβάκος βαρύτονος Ντάλιμπορ Γιένις (Φίγκαρο).

  • Οι κλώνοι του «Ντον Τζοβάνι»

Ο «Ντον Τζοβάνι» του Μότσαρτ έφερε την υπογραφή του 41χρονου Ρόλαντ Σβαμπ, μαθητή του κορυφαίου Ανατολικογερμανού σκηνοθέτη Γκετς Φρίντριχ (1930-2000). Η προσέγγισή του έφερε πολύ δυνατό, απολύτως σύγχρονο στίγμα. Δοσμένο με μοντέρνα, αυστηρά στιλάτα κοστούμια, βασίστηκε σε εύστοχες, βασικές ιδέες. Κατ’ αρχήν στο ότι ο ίδιος ο Ντον Τζοβάνι προδικάζεται εξ αρχής ως ύστατο θύμα της υβριστικής υπερβολής του· εξ ου και το μαρκάρισμα κάθε ενδιάμεσου θύματος με φθίνοντα νούμερα, που αντέστρεφαν σαρκαστικά τη λογική της υπεροπτικής άθροισης των ερωτικών κατακτήσεων! Δεύτερον, στο ότι κάθε άντρας είναι δυνάμει, αυτός καθ’ εαυτόν ή στα μάτια των γυναικών, μια κόπια ή ένας υποψήφιος Ντον Τζοβάνι· ένθεν η κουστωδία των ντοντζοβανικών κλώνων που περιέβαλλε αδιάλειπτα τον ήρωα.

Η μαύρη, άδεια σκηνή φωτιζόταν μόνον από ψυχρές μπάρες νέον: ένα πεδίο απογυμνωμένο από κάθε ιστορική αποσκευή αλλά και κάθε αγαπησιακή ζεστασιά. Περιστασιακές ιστορικίστικες αναφορές, όπως οι πύλες με τη δαντική επιγραφή «Οποιος διαβαίνει αυτή τη θύρα ας ξεχάσει κάθε ελπίδα» και το διάσημο κονστρουκτιβιστικό «Μνημείο της Γ’ Διεθνούς» του Τάτλιν, λειτούργησαν ως ευθύβολοι υπαινιγμοί διαχρονικότητας.

Ο Ιταλός μπασοβαρύτονος Ιλντεμπράντο Ντ’ Αρκάντζελο ήταν τέλεια σκηνική ενσάρκωση του Ντον Τζοβάνι και ο επίσης Ιταλός μπάσος Αλεξ Εσπόζιτο ενσάρκωσε ιδανικά τον υπηρέτη του, Λεπορέλο.

  • Αντισυμβατική «Αγία Ιωάννα»

Ασυζητητί πιο συναρπαστική παράσταση ήταν αυτή της όπερας του Βάλτερ Μπράουνφελς (1882-1954), «Αγία Ιωάννα. Τα οράματα της Ζαν Ντ’ Αρκ». Διωγμένος από τους ναζί, ο Μπράουνφελς έζησε τα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελβετία, συνθέτοντας πυρετωδώς. Η «Ιωάννα» ολοκληρώθηκε το 1943 σε λιμπρέτο του συνθέτη, βασισμένο στα πρακτικά της δίκης της εθνικής ηρωίδας της Γαλλίας (1412-1431). Ο ίδιος τη θεωρούσε αριστούργημά του, όμως η τροπή των μουσικών εξελίξεων στα πρώιμα μεταπολεμικά χρόνια απέτρεψαν την παρουσίασή της.

Πρόκειται για ένα έργο-κραυγή απελπισίας, με υβριδικό χαρακτήρα και δομή μεταξύ ορατορίου-όπερας, αισθητά συγγενές σε έμπνευση, δομή και ανθρωπιστικούς στόχους προς τη σύγχρονή του «Ιωάννα στην Πυρά» του Ονεγκέρ. Τον Απρίλιο του 2008, οι Γερμανοί ανέθεσαν τη σκηνοθεσία της πρώτης παγκόσμιας παρουσίασης του στον πρόωρα χαμένο Κρίστοφ Σλίνγκενζιφ (1960-2010). Μαθητής και λάτρης του εικαστικού Γιόζεφ Μπόις, είχε ξεσηκώσει σάλο στη Γερμανία το 2004 με έναν άκρως εκκεντρικό αλλά συγκλονιστικό «Πάρσιφαλ» στο Μπάιροϊτ.

Αδιαφορώντας συνειδητά για κάθε έννοια συμβατικής, γραμμικής αφήγησης, προσπερνώντας κάθε ωραιολογία, έστησε και πάλι ένα παραληρηματικής έντασης, ελεγχόμενα χαοτικό εικαστικό πανόραμα. Πολλαπλές προβολές βίντεο με καύσεις Ινδών νεκρών και δρώμενα σύγχρονων μεσσιανικών σεκτών, περιστρεφόμενα σκηνικά με πολυώροφες κατασκευές, εφιαλτικοί φωτισμοί, συνεχείς κινήσεις μεγάλου πλήθους χορωδών και κομπάρσων, συνδυασμός ιστορικών και σύγχρονων κοστουμιών άρθρωσαν μια αριστοτεχνικά συνεκτική δραματουργία, που υπηρέτησε άψογα την κατακερματισμένη σε αλλεπάλληλα μικροεπεισόδια «υπόθεση» της όπερας. Τη μουσική του Μπράουνφελς τραγούδησε υποδειγματικά πολυμελής διανομή υπό τον Ουλφ Σίρμερ. *

Η χρυσή εποχή του 1920 από τον Κοκτώ στον Στραβίνσκι, στην Εθνική Λυρική Σκηνή

  • Στο φουαγέ του Θεάτρου Ολύμπια
Το δραματοποιημένο αναλόγιο θα παρουσιαστεί στο ανακανισμένο φουαγέ του Θεάτρου Ολύμπια
Το δραματοποιημένο αναλόγιο θα παρουσιαστεί στο ανακανισμένο φουαγέ του Θεάτρου Ολύμπια   

Ένα δραματοποιημένο αναλόγιο για τη ζωγραφική, το θέατρο, τη μουσική και τη μόδα στο Παρίσι της «χρυσής εποχής του 1920» θα παρουσιαστεί στο ανακαινισμένο φουαγέ του Θεάτρου Ολύμπια την Κυριακή 21 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία Μάγδας Μαυρογιάννη. Η ίδια η σκηνοθέτης γράφει και αφηγείται την ιστορία, σε συνεργασία με τον πιανίστα Θανάση Αποστολόπουλο και την τραγουδίστρια Ειρήνη Κυριακίδου.

Την εικαστική επιμέλεια του έργου ανέλαβε ο Δημήτρης Ντάσιος, ενώ θα συμμετέχουν δύο χορεύτριες της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στην εκδήλωση θα ακουστούν έργα αγαπημένων συνθετών όπως των Ρεϊνάλντο Χαν, Ερίκ Σατί, Φράνσις Πουλέν, Ντάριους Μιλόντ [sic] και του Τζορτζ Γκέρσουιν. [Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ]

ΛΥΡΙΚΗ: Ο Νίκος… πήρε τ΄ όπλο του

ΙΣΜΑ Μ. ΤΟΥΛΑΤΟΥ | Κυριακή 7 Νοεμβρίου 2010

Από τη στιγμή που τοποθετήθηκε πρόεδρος του ΔΣ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής ο κ. Νίκος Μουρκογιάννης έχει δώσει επανειλημμένως…ρεσιτάλ! Τη μια με το περίφημο «όραμά» του περί λαϊκής όπερας, την άλλη με το «ανάθεμα» στους εκπροσώπους του Τύπου γιατί, τάχα, «υπήρξαν χειροκροτητές του οικονομικού εκτροχιασμού της Λυρικής» κ.ο.κ. Ωστόσο, για όσους διατηρούσαν ακόμη αμφιβολίες ήρθε η συνέντευξή του την περασμένη Κυριακή στην «Καθημερινή».

Ο κ.Μουρκογιάννης, μεταξύ πολλών άλλων,δήλωσε με υπερηφάνεια «μαχητής του Ψυχρού Πολέμου» και «αντισοβιετικός», προέβλεψε ότι σε 10 χρόνια στο κέντρο της Αθήνας «θα κυκλοφορούν μόνο Πακιστανοί», ενώ υποστήριξε ότι υπήρξε και αντιχουντικός καθώς αυτό που τον ενοχλούσε ήταν… «η σύνταξη και η γραμματική του Παπαδόπουλου»!

Κατά τα λοιπά, ο… πατριώτης και λάτρης της όπερας, όπως επανειλημμένως δήλωσε ο κ.Μουρκογιάννης (βαφτίζοντας, ωστόσο, Κερκυραίο τον Ζακύνθιο Καρρέρ), μας πληροφόρησε ότι ο φουαγέ της ΕΛΣ από τούδε θα διατίθεται ακόμη και για…γαμήλιες δεξιώσεις! Ολα αυτά θα μπορούσαν να είναι βεβαίως αστεία αν δεν ήταν τόσο θλιβερά. Και από ΄δώ και στο εξής κανείς δεν νομιμοποιείται να πει ότι δεν γνώριζε…

Ιδεολογικό τζετ λαγκ

  • Πολλά και ενδιαφέροντα πληροφορηθήκαμε, οπερόφιλοι και μη, από την αποκαλυπτική συνέντευξη του Νίκου Μουρκογιάννη στην κυριακάτικη «Καθημερινή».

Διορισμένος από τον υπουργό Πολιτισμού -«τέως υπάλληλο» του φίλου και μέντορά του δρ Ιγκον Ζέντερ- της σοσιαλιστικής κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου, ο πρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΛΣ εξέπεμψε με αυτοπεποίθηση τρανά δείγματα «πολιτικώς ορθής» συμπεριφοράς. Αν τα συγκεφαλαιώναμε θα καταλήγαμε σε ληγμένης ημερομηνίας αντικομμουνιστικές κορόνες και ρατσιστικά κοινωνικά συνθήματα του τύπου: «Εξω οι Σοβιετικοί από την Ελλάδα!», «Εξω οι ομοφυλόφιλοι από την ΕΛΣ!», «Εξω οι Πακιστανοί από την Αθήνα!» «Αντιχουντικός», αλλά μόνον για λόγους… ορθογραφικής ορθότητας, και «μαχητής του Ψυχρού Πολέμου», ο Νίκος Μουρκογιάννης θέλει να «διατηρήσει το κέντρο της Αθήνας» και να «κρατήσει ζωντανή τη συνέχεια του ελληνικού έθνους».

Θεωρεί τον φετινό προγραμματισμό της ΕΛΣ όχι εμπορικό, αλλά εθνικό και βάζει τον Κερκυραίο (sic) Παύλο Καρρέρ δίπλα στον Μπιθικώτση. Χρεώνει σε «ανευθυνοϋπεύθυνα άτομα» το διαχωρισμό ανάμεσα σε εμπορικό και καλλιτεχνικό και σχεδιάζει να εντάξει το μιούζικαλ στο ρεπερτόριο της ΕΛΣ. Ενοχλείται σφόδρα όταν επερωτούν τις αυθαίρετες καλλιτεχνικές παρεμβάσεις του, επιμένει να εκφέρει απόψεις και να σφετερίζεται λήψεις αποφάσεων για θέματα που σαφώς δεν είναι αρμόδιος, οικειοποιείται αρμοδιότητες και ισοπεδώνει καλλιτεχνικά κριτήρια με τον πλέον εξόφθαλμο τρόπο.

Χρεώνει στον Λαζαρίδη επιλογές του επόμενου Δ.Σ. («Ταγχώυζερ») και εκδιώκει με ουσιαστικώς αδιέξοδα παζάρια προμηθευτές υπηρεσιών, στους οποίους η ΕΛΣ οφείλει την πιο επιτυχημένη προβολή στην ιστορία της. Ομως πώς γίνεται ένας θεσμός να αρνείται να καταβάλει δεδουλευμένα διετίας διότι «τελεί υπό πτώχευση», αλλά να ξοδεύει σοβαρά ποσά για περιττούς, αμφίβολης αισθητικής καλλωπισμούς αιθουσών και καινούργιες στολές προσωπικού; Είναι η ΕΛΣ επιχειρηματίας που «βαράει κανόνια»; Και γιατί θα ήταν λαϊκίστικο -και όχι χρεωστούμενη κίνηση διαφάνειας- το να δίδονταν στη δημοσιότητα στοιχεία για τις ατασθαλίες στην ΕΛΣ, όταν εδώ και μήνες ο τόπος βοά από απανωτές, λεπτομερείς αποκαλύψεις μείζονων εθνικών σκανδάλων;

Σε άλλη χώρα -ή σε άλλο υπουργείο- τέτοιες δηλώσεις θα προκαλούσαν αντιδράσεις. Εδώ;

  • ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΒΩΛΟΣ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 2 Νοεμβρίου 2010